در حال بارگذاری ...

معرفی بنیادین رشته آموزش کودکان استثنایی

معرفی بنیادین رشته آموزش کودکان استثنایی

پیشینه برنامه درسی آموزش و پرورش کودکان استثنایی و تربیت نیرو در جهت آموزش به کودکـان و دانـش آمـوزان اسـتثنایی مربوط به سال 1312است که با تربیت نیرو توسط جبار باغچه بان شروع شد و بعـد از آن بـه صـورت رسـمی از سـال 1325 مجوز انتقال هر ساله پنج نفر از معلمان دانشسرای مقدماتی جهت گذراندن دوره تربیت معلم کودکان ناشنوا صادر گردید.از سوی دیگر شورای جهانی حمایت از نابینایان وابسته به سازمان فرهنگی یونسکو برای پیشبرد برنامه های آموزشی و اجتماعی نابینایان در جهان، گامهای موثری برداشته که با توجه به توصیه مکرر به ایران در خصوص آموزش به نابینایان نهایتـا" در سـال 1326 وزارت امور خارجه و وزارت آموزش و پرورش امور نابینایان را به سازمان خدمات اجتماعی واگذار نمودند.که در همین سال اولـین
دوره تربیت معلمان نابینایی به صورت رسمی با اعزام 2معلم به مدت یکسال به آمریکا و آموزش آنهـا در خصـوص روش هـای خاص آموزش به دانش آموزان نابینا آغاز گردید. سرانجام در سـال 1347دفتـر آمـوزش و پـروش کودکـان اسـتثنایی در وزارت آموزش و پرورش تشکیل گردید. با فعالیت ها مستمر و پی گیر گروه های نابینایان دفتر آموزش کودکان استثنایی جهت تامین و تربیت نیروی انسانی از سال 1348تا سال 1358دوره های یکساله تربیت معلم کودکان استثنایی برقرار شد

پس از پیروزی انقلاب اسلامی از سال 1358تاکنون دو برنامه درسی یکی توسط مراکز تربیت معلم وابسته به وزارت آمـوزش وپرورش در سطح کاردانی و برنامه درسی »کارشناسی آموزش و پرورش کودکان استثنایی« در سطح کارشناسی در وزارت علـوم، تحقیقات و فناوری تهیه و اجرا شده است.
عمر این برنامه ها بالغ بر 34سال است و طبیعتاً تحولات ناشی از یافته های علمی حوزه علوم تربیتی و نیز تغییرات برنامه هـای درسی کودکان و دانش آموزان استثنایی طی دهه 80و 90در برنامه های درسی این دوره اعمال نشـده اسـت. فاصـله برنامـه درسی تربیت معلم کودکان استثنایی بر اساس گروه های مختلف دانش آموزان استثنایی با نیاز های نظام آموزشی و نیز تحولات علمی موجب خواهد شد تا دانشجویان جدیدی که در طی سال های 91و 92پذیرفته شده اند با توجه به این تحـولات تربیـت نشوند و نتوانند بر اسا س توانمندی های کسب شده در بدو ورود برای اجرای برنامه های درسی تحولات حوزه علوم تربیتـی را دنبال نمایند. از اینرو ضروری است در راستای اساسنامه نامه دانشگاه فرهنگیان و جهت گیـری هـای اتخـاذ شـده در »برنامـه درسی ملّی تربیت معلم« این برنامه ها مورد بازنگری قرار گیرد.

منطق برنامه درسی

امروزه استانداردهای یادگیری در سطح جهانی ارتقا یافته و جوامع برای دستیابی به موفقیت، به کسب دانش و مهارت های جدید در عرصه های مختلف نیازمند هستند. در چنین شرایطی، معلمان باید بتوانند همسو با تحولات علمی و متناسب با نیاز های جامعه، توانایی های دانشی و روشی خود را ارتقا داده و موقعیت های یادگیری متنوعی را برای کسب عادات و مهارت های یادگیری مادامالعمر 1از سوی دانش آموزان با نیازهای ویژه تدارک ببینند. کسب این توانایی برای دانش آموزان با نیازهای ویژه بیش از سایر دانش آموزان دارای اهمیت است؛ چرا که آنچه دانش آموز دارای نیازهای ویژه کسب می کند می تواند زندگی او را در بین مردم جامعه و در آینده تحت تأثیر تجربیات دوران تحصیل قرار دهد. بدیهی است که تحقق این امر تا حد زیادی به کیفیت برنامه درسی معلمان کودکان استثنایی و چگونگی آماده سازی آنان وابسته است. این فرایند باید به معلمان کمک کند تا
عادت "فکور بودن" را در خود تقویت کرده و با دنبال نمودن تحولات علمی و بکارگیری آن در عرصه عمل نقش خود را به عنوان یادگیرنده مادام العمر در توسعه حرفهای و نیز شناخت ویژگی ها و استعدادهای دانش آموزان با نیازهای ویژه و هدایت  آن ایفا کنند.

با عنایت به ضرورت فوق "برنامه درسی دوره کارشناسی پیوسته رشته علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش کودکان اسـتثنایی در راستای »بازمهندسی سیاستها و بازتنظیم اصول حاکم بر برنامه درسی تربیت معلم با تأکیـد بـر کـارورزی و انطبـاق سـطح شایستگیهای حرفهای معلمان در سطح ملی و جهانی با مقتضیات الگوی برنامه درسی در نظام تعلـیم و تربیـت .... «2و "سـند ملّی برنامه درسی تربیت معلم" و نیازهای تمامی گروه های دانش آموزان با نیازهای ویژه طراحی و تدوین شده است. از آنجا که در مبانی نظری سند تحول، نقش معلم در فرآیند تربیت "... کمک به بسط و توسـعه ظرفیـت هـای وجـودی دانـش آمـوزان، وکسب شایستگی های مورد نیاز با توجه به تفاوت های فردی برای دستیابی به مراتبی از حیات طیبه... "3است، لذا مبنـای کلـی برنامه درسی کارشناسی پیوسته رشته علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش استثنایی، توسعه ظرفیت حرفه ای مربیان به منظور خلق فرصت های یادگیری با توجه به ویژگی های دانش آموزان با نیازهای ویژه است ،4کـه در آن امکـان بکـارگیری تجربیـات شخصی و آزادی عمل یادگیرنده برای دستیابی به دانش پایه، پرورش مهارت ها، باور ها و گرایشهایی که زمینـه سـاز عمـل و تداوم عمل یادگیرنده در دستیابی به شایستگی های مورد انتظار در نظام آموزشی است، را فراهم میکند. در حالی که شرایطی بر برنامه درسی این رشته در تربیت معلم حاکم است که منطق برنامه را در شرایط ویژه ای قرار داده است. این رشته از یک لحـاظ رشته ای در حیطه آموزش ابتدایی است و هدف آن تربیت معلم ویژه کودکان استثنایی در دوره ابتدایی اسـت. بـر ایـن مبنـا بـه دروسی نیاز دارد که در پایان دوره آموزش، به تربیت آموزگار ابتدایی اقدام کند. در حـالی کـه ایـن آموزگـار ابتـدایی بایـد دارای توانایی دانشی ومهارتی، در تربیت گروه های مختلف استثنایی مانند، کم توان ذهنی، کم شنوایی، کم بینایی، اخـتلال یـادگیری، دشواری های هیجانی- رفتاری، نارسایی جسمی حرکتی، در خود ماندگی و بیش فعالی کمبود توجه باشد.
این برنامه با این مبنا مدعی است که برای تربیت آموزگار ابتدایی، به سطح دانش و مهارت مورد نیاز برای گروه های کم تـوان ذهنی، کم شنوایی و کم بینایی اقدام نموده است اما برای سایر گروه ها، انتقال دانش و مهارت به صـورت ناکـافی صـورت مـی گیرد بنابراین تربیت آموزگار ابتدایی در سایر گروه ها- به غیر از سه گروه کم توان ذهنی، کم شـنوایی و کـم بینـایی- بـا دوره های تکمیلی حین خدمت تکمیل می گردد.
بر این مبنا، محدودیت های اجرایی در جایدهی معلم تربیت شده در سطح مدارس استان و همچنین رعایت   اصلاحات محـدود و جزیی در برنامه درسی با حفظ عنوان رشته، مانع از برنامه ریزی درسی بر اساس گرایش های مختلف کودکان استثنایی شده بود و به این ترتیب فقط برنامه ریزی برای یک رشته با یک گرایش- کودکان استثنایی- میسر گردید.علاوه بر این از آنجایی که نیاز به رویکردهای نوین در فراگیر سازی کودکان با نیازهـای ویـژه، در مـدارس عـادی، از مسـائل اساسی و مبنایی مورد نیاز است در برنامه حاظر، درسی مجزا با عنوان فراگیر سازی طراحی شده اسـت و نیـز در محتـوای سـایر دروس نیز آموزش این مطلب گنجانده شده است.
اهداف/ شایستگی های مورد انتظار در برنامه درسی

انتظار میرود دانشآموخته رشته آموزش کودکان استثنایی بتواند:

.1با شناخت ویژگی ها و تفاوت فردی دانش آموزان با نیازهای ویژه راههای برقراری ارتباط بـا ایـن دانـش آمـوزان را کسب می نماید و از طریق گسترش ارتباط این دانش آموزان با سایر افراد جامعه در راستای کسب تجربه و خروج آنها از انزوا راههای بهبود یادگیری را در آنها را افزایش می دهد.

.2با پی بردن به اهمیت مداخلات بهنگام زمینه های لازم جهت شناسایی و آموزش دانش آمـوزان بـا نیازهـای ویـژه را فراهم می نمایید تا شرایط پیوستن بیشتر این دانش آموزان به محیط آموزش عادی را فراهم نمایند.
.3با کسب توانایی در زمینه روش های تدریس ویژه دانش آموزان با نیازهای ویژه در گروه هـای مختلـف ایـن گـروه از دانش آموزان، راهبرد هایی را برای حل مسائل آموزشی که در فرایند تدریس با آن روبرو می شـود، شناسـایی کنـد و نتایج بکارگیری راهبرد ها را در بهبود یادگیری این دانش آموزان به همراه ملاک های روشن مورد ارزیابی قرار دهد.

.4برنامه درسی موضوعات مختلف را بر اساس ویژگی ها و نیازهای دانش آموزان با نیازهای ویژه انطباق و تحلیل کرده، و بر اساس مفاهیم ومهارت های پایه آموزشی طرح برنامه درسی را با استفاده از ظرفیت رویکرد تلفیق فراگیر در سازمان دادن فرصت های یادگیری یکپارچه تهیه واجرا نماید.
.5با بکارگیری اصول و مبانی تربیت اسلامی ،یافته ها ، روش های علمی و بر اساس توانمندی و ویژگی های دانش آموزان با نیازهای ویژه راه حل های اثر بخشی را برای موقعیتهای تربیتی در سطح کلاس درس /مدرسه شناسایی، و نتایج اجرای آن در بهبود عملکرد حرفهای خود را مورد ارزیابی قرار دهد.
.6با درک فرآیند رشد شناختی و توانایی های دانش آموزان با نیازهای ویژه بر اساس میزان توانمندی و درک محدودیت های آنها، بتواند ماهیت کسب تجربیات دست اول و تبدیل دانش غیر رسمی به دانش سازمان یافتـه از سـوی دانـش آموزان را تحلیل و فرصت های یادگیری را برای توسعه توانایی های شناختی آنان تدارک ببیند.
.7از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای خلق/غنی سازی فرصت ها آموزشی/ تربیتی و توسـعه توانـایی هـای حرفـهای استفاده نماید.

.8از زبان هنر برای مطالعه و تحلیل موقعیت های تربیتی جهت پرورش ظرفیت هـایی بـر اسـاس ویژگـی هـا و میـزان توانایی هر دانش آموز چون قوه تخیل، تصور، تفکر استعارهای و شهودی در دانش آموزان و توانایی انعکاس احساسات و هیجانات کمک بگیرد.

.9با شناخت و همکاری در تدوین و اجرای برنامه آموزش انفرادی )( IEPو توجه به توانمندی های و تفاوت های فـردی هر دانش آموز موقعیت های مناسب جهت پرورش ظرفیت ها و استعدادهای ویژه این دانش آموزان را بوجود می آورد.

تعریف دوره

دوره کارشناسی پیوسته رشته آموزش کودکان استثنایی، یکی از دوره های آموزش عالی وزات علوم، تحقیقات و فناوری است که هدف آن تربیت معلمانی است که واجد شایستگی های لازم جهت اشتغال به فعالیتهای آموزشی، پرورشی در تمامی دوره ها و گروههای دانش آموزان با نیازی های ویژه باشند.

شرایط و ضوابط کلی پذیرش

-دارا بودن مدرک تحصیلی دیپلم و گذراندن دوره پیش دانشگاهی/ دیپلم دوره دوم متوسطه


-قبولی در آزمون ورودی


طول دوره

طول دوره کارشناسی پیوسته رشته آموزش کودکان استثنایی چهار سال می باشد و ارائه واحدها در هر نیم سـال براسـاس آیـین نامه آموزشی مربوطه خواهد بود. هر نیمسال تحصیلی شامل 16هفته آموزشی است. برای هر واحـد درسـی نظـری 16سـاعت، برای هر واحد درسی عملی 32ساعت، برای هر واحد درسی کارگاهی 48ساعت و برای هر واحـد کـارورزی 64سـاعت منظـور شده است. همچنین ساعت درس کارنمای معلمی )پروژه( به تشخیص استاد راهنما خواهد بود.

واحد های درسی

تعداد کل واحدهای درسی دوره کارشناسی پیوسته آموزش کودکان اسـتثنایی 150واحـد اسـت. از ایـن تعـداد 27واحـد دروس عمومی، 19واحد دروس تعلیم و تربیت اسلامی، 18واحد دروس تربیتی و 88واحد دروس تخصصی است


نظرات کاربران